Nederlands informatie

Wat is Oud-Katholiek?
Dat hebt u zich misschien afgevraagd toen u dit historisch kerkgebouw op de dijk bent binnengegaan. Aan de inrichting zult u zien, dat het inderdaad gaat om een katholieke kerk, die al eeuwenlang hier aanwezig moet zijn. Er zijn mensen, die bij het woord »oud« zullen denken, dat het gaat om een extreem conservatieve vorm van katholiek geloofsleven. Echter; niets is minder waar! De werkelijkheid is, dat de Oud-Katholieke kerkgemeenschap, omdat zij zich baseert op de vroeg-christelijke kerk, tal van vernieuwings-elementen heeft gekend en nog kent. Om enkele te noemen:
- De kerk viert naar katholiek gebruik de eucharistie en nodigt daarbij niet slechts haar eigen leden, maar alle christenen uit om deel te nemen aan de communie.
- De kerk is een gemeenschap van ambtsdragers en gemeenteleden, die beiden gelijke rechten hebben en die voluit betrokken zijn bij het bestuur en bij de verkiezing van hun bisschoppen en de aanstelling van pastoors.
- In de Oud-Katholieke kerk is het ambt ook opengesteld voor vrouwen en niet alleen voor mannen. De kerk kent geen verplicht priestercelibaat, maar de pastores zijn vrij een huwelijk aan te gaan.
Kenmerkend voor de Oud-Katholieke kerken is de geest van zusterschap en broederschap. Dit komt voort uit de blijde en bevrijdende boodschap van het evangelie van Jezus Christus en het leven uit de Geest. Excommunicatie, kerkelijke straffen, machtsdenken en onderwerping aan hogere instanties zijn ons vreemd. In de kerk, die een liefdesgemeenschap is, is geen plaats voor angst en onderdanigheid. Ons beroep op de ongedeelde vroeg-christelijke kerk, waaraan de toevoeging »oud« herinnert, heeft nogal wat gevolgen voor het kerkelijk leven. Zo kent de Oud-Katholieke kerk, naast de twee oecume-nische geloofsbelijdenissen en de geloofs-uitspraken van de zeven oecumenische concilies, geen eigen belijdenisgeschriften. De volle nadruk ligt op wat alle christenen gemeenschappelijk hebben en daarom wilde men zich richten naar de periode in de geschiedenis, toen de kerk nog niet verdeeld was. Het is voor ons ondenkbaar, dat er een kerkscheuring zou kunnen ontstaan als gevolg van verschillen van inzicht in theologische kwesties.
Ook zijn wij van mening, dat de leeruitspraken van de kerk en de uitleg van de Schrift voortdurend vragen om verstaan te worden door de huidige mens. De kerk zal daarom steeds zoeken naar nieuwe beelden, om de boodschap van het evangelie te verkondigen in de moderne samenleving en aan mensen voor wie het geloof in God niet vanzelfsprekend is. Daarbij is het uitgangspunt:
In het nootzakelijke eenheid,
in het bijkomstige vrijheid,
in alles de liefde.

Geloof moet geleefd worden
Hoe gaat de Oud-Katholieke kerk om met de vragen en uitdagingen van onze tijd? Anders gezegd: hoe zit het met normen en waarden, met de moraal? Wij noemen een aantal voorkomende zaken, die veel mensen bezig houden: Mensen met huwelijksproblemen worden als gevolg van een scheiding niet buitengesloten, maar pastoraal begeleid en voortgeholpen. Er is ruimte verzoening en vergeving, voor een nieuw begin en onder zekere voorwaarden zelfs voor de inzegening van een opnieuw aangegaan huwelijk. Gescheiden mensen hebben dezelfde rechten en plichten als iedere gelovige.
De Oud-Katholieke kerk kent geen verplichte biecht en dwingt niemand tot een schuldbelijdenis, niet in het geheim en niet in het openbaar. Wel kent de kerk het sacrament van de verzoening, dat een oprecht berouw veronderstelt als voorwaarde tot vergeving en waarbij pastorale hulp wordt geboden aan een mens in nood. Elke zondag begint de eucharistieviering met een algemene schuldbelijdenis tegenover God en tegenover elkaar. Bij dit alles erkent de kerk de plaats van het persoonlijk geweten, getoetst aan Gods woord en de eigen verantwoordelijkheid van de mens.
De Oud-Katholieke kerk aanvaardt ieder mens vanuit de liefde van Christus, ongeacht geaardheid, huidskleur of nationaliteit. De homofiele medemens wordt niet geweerd, maar aan allen wordt hetzelfde evangelie verkondigd en tot allen klinkt dezelfde oproep om vanuit een innerlijke bekering te komen tot een christelijke levenswijze. Met de grote levensvragen die op ons afkomen door zaken als abortus, zelfdoding en euthanasie, gaat de Oud-Katholieke kerk zorgvuldig om. Ze wenst daarbij niets goed te praten en niemand haastig te veroordelen.
Deze pastorale bewogenheid sluit niet uit, dat de kerk altijd zal opkomen voor het levensrecht van ongeboren kinderen en in het algemeen voor de waardigheid van het menselijk leven, dat ons geschonken wordt door de Schepper.
De Oud-Katholieke kerk rekent zaken als geboortebeperking en veilig sexueel verkeer tot de verantwoordelijkheid van de gelovigen.
Allen, die oprecht verlangen om toe te treden tot de Oud-Katholieke kerk, worden, na een goede voorbereiding, met vreugde opgenomen in de gemeenschap. Er wordt echter nooit dwang uitgeoefend, ook niet in het geval van gemengde huwelijken. De kerk verwerpt elke vorm van zieltjesjagerij.

Een stukje geschiedenis
De Oud-Katholieke kerk van Nederland is door allerlei oorzaken en conflicten gedurende de 17e eeuw, in het jaar 1723 zelfstandig geworden. De verstandhouding met Rome was eeuwenlang slecht, maar deze is na 1966, toen de excommunicatie door Rome werd opgeheven, genormali-seerd, ook al is de eenheid nog niet hersteld. Inzet van deze breuk waren de rechten van de plaatselijke kerk tegenover het groeiende centrale machtsstreven van Rome. Ook dacht men anders over de verstandhouding met de protestanten in een verdeeld land als Nederland. De Hollandse kerk kende bovendien een geestelijk leven, gebaseerd op de Iers-Schotse vroomheid van St. Willibrord (+739) en de Moderne Devotie. Men kwam mede daardoor in conflict met het denken van de Contra-reformatie, dat werd bevorderd door Rome.
De Duitse Oud-Katholieke kerk heeft, evenals de overige zusterkerken in de landen van Europa en van Amerika, een andere geschiedenis. Dan moeten we terug naar 1870, toen het eerste Vaticaans Concilie bijeenkwam en een nieuw dogma werd afgekondigd, dat sterke weerstand opriep. Onder grote druk van de zijde van de Curie aanvaardde het concilie in meerderheid het dogma van de pauselijke onfeilbaarheid in geloofszaken en het absolute gezag van de paus over alle christenen, zowel geestelijkheid als leken. Velen konden met dit dogma niet meegaan, zagen het volkomen in strijd met de geest van het evangelie en met de leer van de ongedeelde kerk. Meer dan vijftig bis-schoppen verlieten daarom voor de stemming het concilie, aangezien tegenstemmen niet was toegestaan. Allen die zich nadien toch nog verzetten in landen als Duitsland en Zwitserland, werden uit de rooms-katholieke kerk gestoten. Door de nood gedrongen en omdat men zich voor en na beschouwde als goede katholieke christenen, sloot men zich aaneen in plaatselijke gemeenten. Naar oudkerkelijk model werd een synode gekozen, die allereerst overging tot de verkiezing van een bisschop. Reeds snel werd een beroep gedaan op de bisschoppen van de Oud-Katholieke kerk van Nederland, die, ook naar het inzicht van Rome, geldige wijdingen hadden ontvangen en doorgaven. Er kwamen tal van hervormingen tot stand, onder meer het gebruik van de moedertaal in de liturgie, de opheffing van het verplichte priestercelibaat en de vernieuwing van het kerkrecht, waardoor de gelovigen behalve plichten, ook rechten kregen.

De oecumenische positie

Van meet af aan waren de Oud-Katholieke kerken gericht op herstel van de eenheid onder de christenen. In 1889 was de Unie van Utrecht tot stand gekomen tussen de kerken van Nederland, Duitsland en Zwitserland, waarbij zich later nog andere landskerken hebben aangesloten. Er werden vanaf 1873 en 1874 eenheidsge-sprekken gevoerd met Oosters-Orthodoxen, Anglicanen en met de Evanglische kerk in Duitsland. In 1931 kwam een volledige kerkelijke gemeenschap tot stand met de wereldwijde Anglicaanse gemeenschap. Na de oorlog zijn de gesprekken met de Oosterse kerken weer hervat tot op de huidige dag. Met de protestantse kerken is een goede samenwerking in oecumenisch verband. De Duitse kerk is bij dit laatste verder gegaan dan bijvoorbeeld in Nederland het geval is.

St. Theresia op Nordstrand
In het jaar 1920 werd de van afkomst Nederlandse gemeente St. Theresia met het kerkgebouw en de pastorie overgedragen aan de Duitse Oud-Katholieke kerk. Hoewel er geen Nederlandse gelovigen meer waren, werd er tot dat jaar steeds een pastoor vanuit Utrecht benoemd. Daar was een lange bewogen geschiedenis aan vooraf gegaan. Hollandse en Vlaamse dijkbouwers kwamen vanaf 1652 naar het verdronken eiland, gevolg van een alles verwoestende stormvloed van het jaar 1634. Op verzoek van de landsheer, kwam er Nederlands kapitaal beschikbaar in ruil voor drooggevallen landerijen. Ook werd er vrijheid van godsdienst beloofd, zodat de katholieken reeds in 1662 een kerkgebouw konden stichten op de plaats van de huidige kerk. In 1684 werd de pastorie aangebouwd en in 1887 kon, dankzij de financiele steun van het Kapittel van Utrecht, tijdens het pastoraat van pastoor Spruyt, de kerk ingrijpend worden vernieuwd. De strijd tussen Rome en Utrecht ging ook aan Nordstrand niet voorbij. Na 1723 ontstonden op het eiland twee groepen, waarbij de gebouwen in handen bleven van de Utrechtse kerk. De overdracht van de parochie aan het Duitse Oud-Katholieke bisdom is, gezien de banden binnen de Unie van Utrecht, dan ook zeer begrijpelijk. We zijn bijzonder dankbaar, dat in de afgelopen jaren een ingrijpende restauratie van de kerk en de pastorie kon plaatsvinden.

St. Theresia nu
Elke zondag en feestdag wordt op Nordstrand de eucharistie gevierd. De pastoor draagt tevens de pastorale verantwoordelijkheid voor de verstrooide gelovigen in het vanouds protestantse land Sleeswijk-Holstein. Hierbij gaat het om ongeveer 500 mensen, die meerdere ontmoetings-plaatsen hebben. Maar St. Theresia op Nordstrand blijft een bij-zondere plaats innemen in de Duitse kerk en niet minder voor Nederlandse Oud-Katholieken, die doorgaans nog goed op de hoogte zijn van deze boeiende geschiedenis.

De oud-katholieke kerk van Nederland
Wie belangstelling heeft gekregen voor onze open en oecumenisch gerichte katholieke kerkgemeenschap, kan zich in Nederland richten tot het
Bisschoppelijk bureau van der Oud-Katholieke Kerk van Nederland, Kon. Wilhelminalaan 3,
3818 HN Amersfoort, Tel. +33 - 4630442, Telefax: +33 - 4619348
http://www.okkn.nl
(Text: J.N. van Ditmarsch, Veenendaal)
Oud-katholieke kerk Nordstrand
Pastoor Georg Reynders
Osterdeich 1
D-25845 Nordstrand
Tel. +49 4842 - 409
Fax: +49 4842 - 1511
Internet: www.Nordstrand-Insel-fuer-die-Seele.de
E-Mail: Alt-Katholiken @ nordstrand-insel-fuer-die-seele.de
www.alt-katholisch.de